mangan
Büyüt
Periyodik tabloda Manganez'un yeri 

Mangan nedir?

Tabii olarak oksit, karbonat ve silikat halinde

dağılmış olarak bulunan, metalik bir element. En önemli bileşiği MnO 2 , 1774’e kadar bir demir bileşiği

olarak biliniyordu. Ancak bu tarihte K.W.Scheele tarafından yeni bir element ihtiva ettiği keşfedildi. 1856 yılına kadar mangan ticari bir önemi haiz değilken (yokken), Sir Henry Bessemer tarafından çeliğe bir katkı maddesi olarak katılarak önem kazandı. Aşağı yukarı her bir ton çelik için 7 kg kadar mangan kullanılmaktadırmangan

Özellikleri: Mangan, gümüş parlaklığında, sert ve kırılgan bir metaldir. Toz haline getirilebilir. Erime noktası 1245°C, kaynama noktası 2150°C’dir. Özgül ağırlığı 7,43 g/cm 3 tür. Mn sembolüyle gösterilip, atom numarası 25, atom tartısı 54,938’dir. Elektron düzeni (Ar) 3d 5 4S 2 dir. Bileşiklerinde 1+, 2+, 3+, 4+, 5+, 6+ ve 7+ değerliklerini alabilir. 2+ değerlikli oksidi oldukça bazik olup, zayıf asitlerde, mangan tuzlarını verecek şekilde çözünür. MnO, daha yüksek oksidasyon sayısındaki oksitlerin, indirgen atmosferde, ısı ile kısmen indirgenmesiyle veya metalin oksitlenmesiyle elde edilir. Manganın, 2+ ve 6+ değerlikli tuzları, çözeltiler içinde, diğer tuzlarından daha kararlıdır.

Bulunuşu: Mangan tabiatta proluzit (MnO 2 ), manganit (Mn 2 O 3 .H 2 O), hausmannit (Mn 3 O 4 ) gibi oksit mineralleri şeklinde ve mangan silikat (MnSiO 3 ), mangat spat (MnCO 3 ), mangan sülfür (MnS) şeklinde

bulunur.

Elde edilişi: Saf mangan alüminotermi yöntemiyle elde edilir:

3 Mn 3 O 4 +8Al??›4Al 2 O 3 +9Mn

Bundan başka, mangan (II) sülfat (MnSO 4 ) çözeltisinin elektrolizinde, kototta mangan ayrılır. Manganın en çok elde edildiği yol ise proluzitin (MnO 2 ) kömür ile indirgenmesidir. Yüksek sıcaklıkta yapılan bu

işlem sonunda mineralde bulunan demiroksit de indirgeneceğinden ferromangan adı verilen % 80 mangan, % 15 demir ve % 3 karbon ihtiva eden bir alaşım meydana gelir. Zaten çelik imalinde ferromangan olarak kullanılır.

Kullanılışı: Mangan saf iken dış etkilere karşı her ne kadar dayanıklı değil ise de meydana getirdiği alaşımların mekanik özellikleri bu metale kullanım imkanı sağlamıştır. Normal (% 1) manganlı çelikler yanında yüksek (% 11-14) manganlı çelikler de yapılmaktadır. Bu yüksek oranlı çelikler çok sert olup,

mineral öğütme değirmenleri, cevher delme için matkap uçları yapımında kullanılırlar. Mangan; MnC 3

(Karbür) şeklinde, font içinde de bulunur ve ona sertlik verir. Bakır ile hasıl ettiği alaşım % 5,5 mangan ihtiva ettiğinde sıcaklık değişmeleri ile mekanik özelliklerinde çok az değişme gösteren bir malzeme ele geçer.

KMnO 4 (Potasyum permanganat), bakterileri öldürmek için de kullanılır.

Biyolojik önemi: Mangan vücutta çok az bulunur. Kısırlığı önlediği bilinmektedir. Ayrıca kalsiyum ve fosfor metabolizmasında rolü vardır. Gıdalardan başlıca baklagillerde, tahıllarda, kuru yemişlerde ve bazı yeşil sebzelerde bulunur.

--Reklam--